Kościół św. Wojciecha w Jeleśni

Kościół św. Wojciecha w Jeleśni (Jeleśnia)

Kościół św. Wojciecha w Jeleśni – kościół należący do parafii pw. św. Wojciecha w Jeleśni. Znajduje się on w górnej części wsi, przy drodze głównej, prowadzącej na granicę polsko-słowacką w Korbielowie. Jest to typowy kościół halowy o trzech nawach.

Historia

Kościół pw. św. Wojciecha w Jeleśni nie jest pierwszym kościołem w Jeleśni. Pierwszy został zbudowany w 1584 przez mieszkańców wsi, tzw. roli Witkowej. Należał on do fary kościoła żywieckiego pw. Narodzenia Panny Marii. W 1584 Jan Wayzer z Kubina wykonał do kościoła dzwon, na którym został wyryty napis: "Vox mea, vox vitae, voco vos, ad sacra venite Anna 1584" ("Głos mój, głos życia, woła was, do świętości przybywajcie, Roku 1584!").

W 1618 proboszczem kościoła żywieckiego został Wojciech Gagatowski. Ponieważ Jeleśnia należała do fary żywieckiej, więc tenże proboszcz zbudował na miejscu drewnianego kościoła, który z nieznanych przyczyn spłonął, nowy kościół ze składek parafian. Nazwał go swoim imieniem, powierzając go opiece św. Wojciecha. W 1628 roku kościół został erygowany przez komisarza biskupiego Jerzego Królikowskiego, a poświęcony przez księdza Tomasza Oborskiego w 1636. Po erekcji kościół jeleśniański został odłączony od parafii żywieckiej i stał się odrębną parafią. W 1668 Lotaryńczyk ulał drugi dzwon do kościoła jeleśniańskiego.

W 1685 ks. Sebastian Chabowski sprowadził nowy dzwon do kościoła. Znajdował się na nim napis: "Vox mea sonatin ansibus tuis. Anno 1685" ("Głos mój rozbrzmiewa w uszach twoich"). W 1687 ks. Sebastian zmarł i pochowany został w kościele. Na jego grobie, wybudowanym w 1680, znajdują się słowa po łacinie:

"Grób ten zbudowano w roku Pańskim 1680 dnia 3 czerwca. Dzisiaj mnie jutro tobie! Ktokolwiek wzwyż ku szczytom dążysz, chwały i przepychu pragniesz, przystań tu! Boć jutro może zamknie Parka drogę twego życia. Czcigodny ojciec Sebastian Chabowski, pleban jeleśniański."

9 lutego 1916 w Jeleśni zjawił się oddział żołnierzy austriackich z oficerem, który zawiadomił proboszcza, że ma oddać największy dzwon. Mimo licznych zabiegów nie udało się go uratować. W 1917 zarekwirowano drugi dzwon kościelny, a w 1918 50 cynowych piszczałek z nowych organów.

Od 2001, aż do chwili obecnej, dzięki staraniom obecnego proboszcza, kościołowi przywracany jest dawny wygląd.

Zbiory

Kościół posiada pięć ołtarzy: Ołtarz Wielki (z 1887), Ołtarz Najświętszego Serca Pana Jezusa, Ołtarz MB Częstochowskiej (pierwotnie ołtarz św. Józefa), Ołtarz św. Wojciecha oraz Ołtarz MB Różańcowej. Kościół posiada wieżę kwadratową z uskokami i zaokrągleniami na narożnikach o dwóch kondygnacjach zakończoną zwieńczeniem w postaci kopulastego hełmu. Inne cenne wyposażenie świątyni stanowią dwie kamienne chrzcielnice wykute przez żywieckiego kamieniarza Wojciecha Kucharskiego w 1788 r. oraz 4 konfesjonały późnobarokowe z 1776 uzupełnione dekoracją rzeźbiarską wykonaną w 1790 r. Kościół posiada 2 późnobarokowe feretrony, jeden z 1724 r., drugi wzorowany na poprzednim pochodzi z 1793. Kolejne dwa wykonane są już w stylu rokokowym w 1793 i 1794 r. Z obrazów zachowały się płótna z wizerunkami św. Ignacego Loyoli, św. Jana Kantego i błogosławionej Kunegundy z 1790. Obraz patrona kościoła św. Wojciecha namalowany przez znanego malarza wielu kościołów Żywiecczyzny Antoniego Krząstkiewicza pochodzący z 1857.

Zabytki sztuki

W kościele znajduje się kilka cennych zabytków sztuki. Do najbardziej znanych i cenionych należą:

  • ołtarz główny rokokowy z 1790 wraz z krucyfiksem, który może być zasłonięty obrazem świętej Rodziny (krzyż zasłaniany w okresie Adwentu, Bożego Narodzenia, w maju i październiku), pochodzącym z XVIII wieku. Nad wnęką, w której znajduje się krzyż, widnieje napis w języku łacińskim: O, Crux ave, Spes Unica (Witaj Krzyżu, jedyna nadziejo). Cały ołtarz zwieńczony jest kołowym witrażem z podobizną św. Wojciecha, umieszczonym w barokowym wyobrażeniu Boga Ojca. Całość wieńczy Oko Opatrzności
  • z 1790 pochodzi także chrzcielnica (po prawej stronie nawy głównej), na szczycie której znajduje się cherubin z trąbą oraz ambona (po lewej stronie nawy głównej), która zwieńczona jest figurą Chrystusa- Dobrego Pasterza, a na jej odrzwiach znajdują się tablice Dekalogu. Na ambonę można wejść schodami, które prowadzą od zakrystii.
  • pięć feretronów z lat 1724-1794 (w 2007 został odnaleziony i poddany renowacji dodatkowy, szósty feretron), które umieszczone są na filarach południowych (nawa północna) i północnych (nawa południowa)
  • cztery konfesjonały dębowe, późnobarokowe, z roku 1776, wykonał stolarz z Suchej Beskidzkiej Gabriel Fabiański; znajdują się w nawach bocznych
  • chór muzyczny, rokokowy z roku 1785, wykonał stolarz i snycerz żywiecki Józef Pach
  • rokokowe drewniane epitafium z malowanym portretem ks. Ignacego Pawluszkiewicza, znajdujące się nad wyjściem z nawy południowej
  • dziesięć masywnych figur świętych katolickich umieszczonych: dwie- w prezbiterium, sześć na filarach nawy głównej, dwie pod chórem (emporą)
  • obraz "Śmierć Józefa", znajdujący się na południowej stronie prezbiterium (dawniej umieszczony w obecnym ołtarzu Matki Bożej Częstochowskiej)
  • dwie kropielnice kamienne w kruchcie z roku 1788 wykonał kamieniarz żywiecki Wojciech Kucharski
  • drzwi z kruchty do nawy głównej wykonał J. Pach w roku 1783
  • w zakrystii: monstrancja z roku 1779 – dzieło złotników krakowskich Marcina Leszyckiego i Kajetana Jastrzębskiego i dwa ornaty haftowane z wieku XVIII; w 2007 został dokupiony tron pod monstrancję
  • w sali zbiorów: strop z polichromowanych desek (kasetonowy z rozetami), pochodzący z dawnego stropu nawy głównej (1702)
  • przed renowacją ścian kościoła, na suficie nawy głównej znajdowały się postacie świętych Kościoła katolickiego, które zostały usunięte ze stropu; w prezbiterium znajduje się fresk przedstawiający Ostatnią Wieczerzę (koniec XX wieku)
  • we wnęce (na zewnątrz) ustawionej w stronę drogi głównej (na wschód) znajduje się Pieta; dawniej umieszczony był krzyż z postacią Chrystusa.

Organy piszczałkowe

Na chórze, na który prowadzą schody z kruchty, znajdują się 23- głosowe organy piszczałkowe. Instrument posiada 2 manuały oraz pedał, a także tzw. wolne kombinacje. Organy o trakturze pneumatycznej (jedyny taki instrument w dekanacie jeleśniańskim) zostały zbudowane w 1900 przez firmę Otto Rieger z Krnova. Nie ma wzmianek o wcześniejszym instrumencie.

Dyspozycja organów:

Manuał I

1. Pryncypał 8'

2. Bourdon 8'

3. Salicet 8'

4. Oktawa 4'

5. Holflet 4'

6. Kwinta 2 2/3'

7. Róg nocny 2'

8. Mixtura 4 ch.

9. M II-I

10. Super II-I

Manuał II

1. Pryncypał skrzypcowy 8'

2. Rurflet 8'

3. Aeolina 8'

4. Vox coelestis 8'

5. Gemshorn 4'

6. Kwintaton 4'

7. Nasard 2 2/3'

8. Picolo 2'

9. Tercjan 1 3/5' + 1 1/3'

10. Cymbel 3 ch. 1/2'

11. Super M II

12. Tremolo M II

Pedał

1. Wiolonbas 16'

2. Subbas 16'

3. Oktawbas 8'

4. Fletbas 8'

5. Chorałbas 4'

6. M I-P

7. M II-P

Teren przykościelny

Obok kościoła zachował się fragment dawnego cmentarza przykościelnego. Znajduje się tam 10 płyt nagrobnych kamiennych z zachowanymi napisami i kilkanaście nagrobków (przede wszystkim nagrobki: Artura Zipsera miejscowego nauczyciela (zm. 1881), Józefa Łazarskiego – nauczyciela szkoły ludowej w Jeleśni, poseł do sejmu krajowego galicyjskiego we Lwowie). Pod ścianą zachodnią 4 grobowce miejscowych księży z XX w. Na cmentarzu przy kościele został pochowany także Józef „Ślopek” Juraszek. Po jego pogrzebie ludzie umieścili nad jego grobem oeliks, który zaginął w niejasnych okolicznościach. Wokół budynku kościoła znajdują się drzewa, uznane przez konserwatora przyrody, za zabytkowe. Część z nich została wycięta, bowiem zagrażała budynkowi kościoła i nagrobkom. W latach 90. XX w., w północnej części placu kościelnego, została wybudowana kaplica pogrzebowa.

Konsekracja

23 kwietnia 2004 roku, ksiądz biskup Tadeusz Rakoczy dokonał konsekracji nowego ołtarza w kościele. Na nowo zostały także namaszczone ściany świątyni.

Ciekawostki

  • W kościele znajdował się alabastrowy pierścień św. Józefa, lecz z niewiadomych przyczyn zniknął z sali zbiorów.
  • W 1976 kard. Karol Wojtyła udzielił młodzieży bierzmowania w tymże kościele.
  • 22 września 1996 w parafii odbyły się pierwsze diecezjalne dożynki.
  • W latach 2000-2001 kościół parafialny został wybrany kościołem Wielkiego Jubileuszu 2000 roku.

Artykuł pochodzi z polskiej wikipedii.

Statystyki serwisu:

Jesteś tutaj: Strona główna » Kościoły i katedry » Kościół św. Wojciecha w Jeleśni

Wyszukiwarka obiektów i miejsc

Podziękowania

Dziękujemy:
  • Muzeom
  • Parkom Narodowym
  • Urzędom Miast i Gmin
  • Ośrodkom Badań i Dokumentacji Zabytków
Zobacz listę podmiotów
  • Muzeum Narodowe w Gdańsku
  • Muzeum Zbrojownia na Zamku w Liwie

Zwiedzaj Polskę © 2008–9; Wykonanie metawers.pl